Avrupa ülkeleri, dijital platformlardaki yanıltıcı içeriklerden çocuk güvenliğine kadar birçok başlıkta denetimlerini sıkılaştırıyor. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) yeni araştırması, kıtadaki bu çetin mücadelenin detaylarını gözler önüne seriyor.
Günümüz dünyasında video paylaşım platformları ve sosyal medya mecraları adeta hayatımızın vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Sabah kahvemizi yudumlarken göz attığımız haberlerden, akşam yemeğinde ailemizle paylaştığımız anlara kadar her anımızda bu dijital dünyayla iç içeyiz. Ancak bu hızlı büyüme, beraberinde ciddi sorunları da getiriyor: yanıltıcı içerikler, nefret söylemleri, şiddete davet ve en önemlisi çocukların hassas gelişimi üzerindeki olumsuz etkiler. İşte tam da bu noktada, Avrupa ülkeleri dijital platformlara yönelik denetimlerini sıkılaştırma yoluna gidiyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Araştırma Hizmetleri Başkanlığı, Avrupa’daki bu çetin mücadeleyi mercek altına alan kapsamlı bir çalışma yayımladı. Bu çalışma, Avrupa Birliği’nin (AB) genel düzenlemelerinden başlayarak Almanya, Fransa, Hollanda, İspanya, İtalya ve İngiltere gibi kilit ülkelerdeki uygulamalara dair çarpıcı örnekler sunuyor.
Avrupa Birliği, dijital dünyanın getirdiği zorluklara karşı güçlü bir duruş sergiliyor. Bu duruşun temelini, sürekli güncellenen ve genişleyen yasal çerçeveler oluşturuyor.
2018 yılında yürürlüğe giren Görsel-İşitsel Medya Hizmetleri Direktifi, dijital çağın dinamiklerine ayak uydurmak adına büyük bir revizyon geçirdi. Bu direktif, geleneksel medya hizmetlerinin yanı sıra çevrim içi video paylaşım platformlarını da kapsamına alarak, bu mecralarda belirli koruyucu tedbirlerin uygulanmasını zorunlu kılıyor.
Peki, AVMSD video paylaşım platformlarından neleri bekliyor?
AB’de dijital platformlara yönelik mevcut en kapsamlı ve bağlayıcı düzenleme olan Dijital Hizmetler Tüzüğü (DST), 17 Şubat 2024 itibarıyla yürürlüğe girdi. Bu tüzük, uygulama mağazalarından arama motorlarına, pazar yeri sitelerinden sosyal medya ve video paylaşım platformlarına kadar internet üzerinde faaliyet gösteren tüm medya hizmeti sağlayıcılarını kapsıyor.
Peki, bu kurallara uyulmazsa ne olur? Cezalar oldukça caydırıcı:
AB genelindeki bu çerçeveye ek olarak, üye ülkeler de kendi iç hukuklarında çeşitli düzenlemelerle dijital denetimi sıkılaştırıyor.
Almanya, sosyal medya platformlarının ihlallerine karşı Federal Ağ Ajansı aracılığıyla sert yaptırımlar uyguluyor. Örneğin, ajansın verdiği bir emri yerine getirmeyen platformlara, bir önceki mali yıldaki dünya çapındaki günlük ortalama cirosunun yüzde 5’ine kadar günlük zorunlu ödeme cezası verilebiliyor. Yanlış veya eksik bilgi sunma durumunda 50 bin avroya kadar, şeffaflık raporlarını yayımlamama gibi durumlarda ise 100 bin avroya kadar idari para cezaları gündeme geliyor. Kullanıcıları manipüle eden arayüz tasarımları veya yasa dışı içeriğe karşı bildirim prosedürlerini işletmeme gibi ciddi ihlallerde bu rakam 300 bin avroya kadar çıkabiliyor. Büyük ölçekli şirketler için ihlallerin derecesine bağlı olarak yıllık cironun yüzde 6’sına kadar cezalar söz konusu. Hatta ciddi ihlallerin devam etmesi durumunda platformun çevrim içi arayüzüne erişim kısıtlaması veya sınırlandırılması bile uygulanabiliyor.
İngiltere’de hem video paylaşım hem de sosyal medya mecralarının denetiminden sorumlu kurum, İletişim Kurumu (OFCOM). OFCOM, özellikle çocukların çevrim içi güvenliği için yaş doğrulama ve içerik filtreleme sistemlerini zorunlu kılıyor. Kurum, kanuni yükümlülüklerini yerine getirmeyen platformlara 18 milyon sterline veya yıllık cironun yüzde 10’una kadar (hangisi yüksekse) para cezası uygulayabiliyor. Devam eden ve ciddi ihlallerde ise internet hizmet sağlayıcılarından söz konusu platforma erişim engeli getirme talebinde bulunabiliyor. Hatta OFCOM’un bilgi edinme taleplerine yanıt vermeyen şirketlerin üst düzey yöneticilerine karşı cezai işlem başlatılabiliyor. En uç durumlarda, mahkeme onayıyla OFCOM, bir sitenin gelir elde etmesini veya Birleşik Krallık’tan erişilmesini engellemek amacıyla ödeme sağlayıcıları, reklam verenler ve internet servis sağlayıcılarının o platformla çalışmayı durdurmasını bile talep edebilir.
Fransa’da dijital platformların denetimini bağımsız kamu otoritesi Görsel-İşitsel ve Dijital İletişim Düzenleme Kurumu (ARCOM) yürütüyor. Yükümlülüklere uyulmaması durumunda ARCOM, hizmet veya reklamların askıya alınması, resmi bildiri yayımlatılması ve ciddi idari para cezaları uygulayabiliyor. Örneğin, nefret içeriği gibi durumlarda ceza, dünya çapındaki yıllık cironun yüzde 6’sına veya 20 milyon avroya kadar çıkabiliyor. Yaş doğrulama teknik gerekliliklerine uyulmaması durumunda 150 bin avro veya dünya cirosunun yüzde 2’si, reşit olmayanların pornografik içeriğe erişmesine imkan tanınmasında ise 250 bin avro veya dünya cirosunun yüzde 4’ü gibi ağır cezalar mevcut. İhtara uymayan platformlar için internet servis sağlayıcılarına veya DNS sağlayıcılarına 48 saat içinde erişim engelleme talimatı verilebiliyor. Arama motorları ve uygulama mağazaları da bu denetimden nasibini alıyor; hatta uygulama mağazaları talebe uymazsa dünya cirosunun yüzde 1’ine kadar para cezasıyla karşılaşabiliyor. AB tarafından yaptırım uygulanan kişi veya kuruluşların propagandalarının yayılmasını durdurmayan platformlara ise dünya cirosunun yüzde 4’ü (tekrarında yüzde 6) gibi fahiş cezalar kesiliyor.
İtalya’da video paylaşım platformları ve sosyal medya hizmetlerine ilişkin düzenlemelerin uygulanması ve denetiminden İletişim Kurulu (AGCOM) sorumlu. AGCOM, acil durumlarda hızlı içerik kaldırma kararları alabiliyor, platformlardan bilgi ve belge talep edebiliyor ve 30 bin avrodan 600 bin avroya veya yıllık cironun yüzde 1’ine kadar para cezaları uygulayabiliyor. Tekrar eden ihlallerde cezalar artırılıyor veya geçici hizmet kısıtlamaları getirilebiliyor.
İspanya’da ise video paylaşım platformları ve sosyal medya platformlarını düzenleme ve denetlemeden Ulusal Piyasalar ve Rekabet Kurulu (CNMC) yetkili. İspanya, 2018 tarihli AB direktifini 2022 tarihli Görsel-İşitsel İletişim Kanunu ile iç hukukuna adapte ederek AB ile tam uyum sağlıyor.
Hollanda, bu konuda biraz farklı bir yol izliyor. Çevrim içi video paylaşım platformlarının editoryal ve içerik denetiminden Medya Kurumu sorumluyken, sosyal medya platformlarının denetimi ise Tüketici ve Piyasalar Kurumu tarafından yapılıyor. Bu iki kollu yönetim, her bir alanın özgün dinamiklerine daha odaklı bir denetim sağlıyor.
Avrupa’nın dijital platformlara yönelik bu sıkı denetimleri, hem kullanıcıların güvenliğini sağlama hem de dijital ortamda daha şeffaf ve sorumlu bir ekosistem yaratma amacını taşıyor. Türkiye’nin de bu gelişmeleri yakından takip etmesi ve kendi dijital stratejilerini buna göre şekillendirmesi büyük önem arz ediyor.
Yorum Yap